Tendencje literackie w Baroku

literatura w baroku

Manieryzm jako kierunek estetyczny ma odniesienie do epoki jako całości. Wywodził się ze sztuk plastycznych. Obejmował swym znaczeniem wszystkie zjawiska literackie oraz artystyczne i stawiał na oryginalność. Każdy z autorów próbował wypracować swój odrębny styl i własną manierę pisarską. Taką właśnie manierą była możliwość tworzenia w jednym z nurtów, które charakteryzowała „dziwność” i elementy zaskoczenia. Tendencje literackie w baroku takie jak wykwintny, kunsztowny i obfitujący w ornamenty językowe i konstrukcyjne styl określany był jako manierystyczny.

Kierunki poetyckie, które miały charakter manierystyczny, określało się inaczej w zależności od kraju. Konceptyzm włosko-hiszpański we Włoszech nazywano marinizmem, natomiast w Hiszpanii nazwany był gongoryzmem. W literaturze francuskiej funkcjonowało pojęcie préciosité. Kierunki te bardzo wiele łączyło, zauważalne są jednak pomiędzy nimi różnice.

Konceptyzm miał wywoływać u odbiorcy zdumienie i zaskoczenie. Kazał on dobierać niezwykłe myśli oraz wyobrażenia i sformułowania językowe, opierać utwory na oryginalnych pomysłach artysty. Konceptyzm to zjawisko typowe dla poezji barokowej. Był pomysłem prowadzącym do tego aby wiersz był niezwykły, posiadał oryginalną i zaskakującą konstrukcję. Zakładał również stosowanie niezwykle złożonych technik w wypowiedzi artystycznej. Aby osiągnąć taki efekt stosowano figury stylistyczne t.j. oksymorony czy paradoksy.

Konceptyzm włosko-hiszpański powstał w wyniku zwrócenia uwagi na pisma włoskie, w których istniało połączenie dwóch tendencji hiszpańskich cudowność i różnorodność objawiająca się m.in. bogactwem języka. Głównymi teoretykami byli Baltasar Gracian i Emanuele Tesauro. Konceptyzm zakładał przeciwstawienie się naśladowaniu natury, w której widziano niedoskonałości oraz sąsiedztwo rzeczy, które są wartościowe z bezwartościowymi. Jedynie sztuka w duchu konceptyzmu mogła upiększyć naturę. Można było tego dokonać przy pomocy umiejętności jaką posiadał artysta czyli agudezy. Agudeza oznacza ciętość umysłu i polegała na odkrywaniu stosunku jaki zachodzi między rzeczami i jego ocena, zrozumienie tych rzeczy i subtelny pomysł, koncepcja aby wyrazić swoje odkrycie. Wśród metod, które stosowano do wyrażania konceptu była metafora nastawiona na jasność, nowość oraz zwięzłość i miała wywołać u odbiorcy zdziwienie.

Marinizm to styl poetycki charakterystyczny dla Baroku włoskiego pochodzący od Giambattista Marino. Poezja marinistyczna powinna olśniewać, zdumiewać i zaskakiwać. W myśl taj koncepcji najważniejsze elementy sztuki powinny być oryginalne, niecodzienne i posiadać przepych stylistyczny. Giambattisto Marino był prekursorem pisania wierszy udziwnionych, posiadających kunszt, zaskakujących i takich które olśniewały formą. Ten typ utworów posiada zaskakujące eksperymenty dotyczące słowa i stylistyki, dziwne metafory, hiperbole, błyskotliwe i zaskakujące pointy. Poezja Marino to poezja zmysłowej rozkoszy. Ważnym jej elementem były doznania zmysłowe, odzwierciedlające stan duszy.

Gongoryzm zaczerpnął nazwę od poety pochodzącego z Hiszpanii Luisa de Gongora y Argote. Oznaczał poetycki barokowy styl jaki panował w Hiszpanii. Odznaczał się zawiłością i kwiecistością był bardzo ozdobny oraz napuszony. Charakteryzował się również stosowaniem bardzo niezwykłego słownictwa, różnymi przekształceniami słów łacińskich wraz z greckimi. Kładł nacisk na metafory, które były zaskakujące oraz niezwykłe, często stosowano w nim aluzje.

Eufuizm był pojęciem wziętym od pisarza pochodzącego z Anglii Johna Lyly. Język eufuistyczny zarówno mówiony jak i pisany to język kwiecisty, sztuczny i przesadny.

Styl préciosité wywodził się z Francji i oznaczało efektowną kobietę i damę pochodzącą z salonów literackich XVII wieku. Pojęcie zostało rozpowszechnione przez Moliera i oznaczało styl wykwintny, barwny, wyszukany ale także przeładowany oraz napuszony.


Pwiązane artykuły
Komentarz

Zostaw komentarz

Twoje imię: (jest wymagane)

E-mail: (jest wymagane)

Website: (nie wymagane)

Wiadomość: (jest wymagane)

Wyślij komentarz