Polska architektura sakralna w baroku

Wawel w Krakowie

Barok to epoka, która rozpoczęła się z końcem XVI wieku, wówczas gdy w architekturze polskiej dominowała stylistyczna forma późnego renesansu wraz z manieryzmem. Prekursorami byli jezuici, którzy zostali sprowadzeni do naszego kraju w 1564 r. Cieszyli się oni poparciem dworu oraz magnaterii. Zarówno w Polsce jak i w krajach Europejskich, pierwsze z barokowych kościołów budowane były przez architektów, którzy byli zakonnikami. Bardzo często wzorowali się oni na rzymskim kościele Il Gesu.

W ówczesnych czasach w granicach Rzeczypospolitej  powstało wiele kościołów w tym stylu:

- wybudowany w latach 1584-1593 kościół w Nieświeżu, którego budowniczym był Giovanni Bernardoni,

- w Kaliszu, wybudowany w latach od 1592 do1597 kościół św. Wojciecha oraz św. Stanisława Biskupa, który był dziełem Bernardoniego,

- w Krakowie św. Piotra i Pawła, budowa rozpoczęta przez Britiusa, ukończona przez Trevano w latach od 1605 do1619,

- w Jarosławiu budowany od 1591 do 1594 roku, który był dziełem Britiusa,

- pojezuicki w Lublinie, wybudowany w latach od 1586 do1604 roku, wg planów Bernardoniego,

- pojezuicki we Lwowie – św. Piotra i Pawła, budowany od 1610 do1630 roku,

- kościół w Wilnie – św. Teresy, budowany od 1635 do 1650 roku,

- w Wilnie – św. Kazimierza powstały w latach 1604-1618 projektu Frankiewicza.

Formą, która charakteryzowała budownictwo sakralne w okresie baroku to sanktuaria, które pozwalały wiernym aby mogli odbywać w nich wielkie procesje, do których należały m.in. Droga Krzyżowa. Poszczególne stacje w formie kaplic zlokalizowane były pośród lasów lub na pagórkowatych terenach. Pierwsze z sanktuarium takiego typu zbudowano w Kalwarii Zebrzydowskiej, według zlecenia Mikołaja Zebrzydowskiego. Projekt klasztoru sporządził Bernardoni. Wybudowany w w okresie od 1603 do 1609 roku kościół szybko okazał się za mały do tego aby pomieścić pielgrzymów. W czasie rozbudowy nawa zastała zmieniona na prezbiterium i dobudowany został nowy korpus.

Wczesnobarokową budowlą sakralną jest również bernardyński klasztor znajdujący się w Leżajsku. Tak jak klasztor z Kalwarii Zebrzydowickiej cechuje się pałacowo-obronnym charakterem. Projektantem był Pellaccini – włoski architekt. Klasztor wybudowano na planie, którym jest czworobok otaczający wirydarz, posiadający na narożach niewysokie pawilony. Bazylikę zbudowano w latach od 1618 do 1628. Wystrojem wnętrz zajęli się zakonnicy. Całość otoczono murami obronnymi z basztami.

Na Bielanach pod Krakowem w latach 1618-1630 wybudowano klasztor kamedułów. Posiadał dwuwieżową fasadę, która została zaprojektowana przez Spezza. Budynek został wybudowany pośród czworobocznego dziedzińca. Z trzech stron zabudowany został budynkami, w których znajdowały się pomieszczenia administracyjno-gospodarcze.

Wczesnobarokową budowlą jest także karmelicki klasztor znajdujący się w Czernej. Pośród zabudowań klasztornych zlokalizowano kościół, którego plan to krzyż grecki.
Nowy Wiśnicz posiada barokowy karmelicki klasztor i kościół parafialny wybudowany w latach 1616-1621. Prace przy nim prowadził Trapola.

Zupełnie inne rozwiązania posiada kolegiata w Klimontowie – św. Józefa wybudowana w latach 1643-1650. Zaprojektowana została przez Laurentiusa de Sent. Jej plan to elipsa z dwupoziomową nawą, która otacza wnętrze świątyni.

Budownictwa sakralne to również kaplice rodowe, które znane już były wcześniej, budowane nadal w epoce baroku. Przykładami tych zabytków są:

- kaplica królewska na Wawelu, zbudowana od 1664 do 1676. Na zewnątrz wzorowana była na kaplicy Zygmuntowskiej, natomiast wewnątrz udekorowana została czarnym marmurem oraz symbolami śmierci, które mówią o przemijaniu życia oraz jego znikomości,

- kaplica w Wilnie -  św. Kazimierza, zaprojektowana została przez Tencallę, a zbudowana w latach 1623-1636,

- kaplica św. Katarzyny w Krakowie w kościele św. Trójcy, wybudowana 1627-1633 roku. Projekt przypisywany Tencalli, natomiast prace budowlane były nadzorowane przez Andrea oraz Antonio Castelli.


Pwiązane artykuły
Komentarz

Zostaw komentarz

Twoje imię: (jest wymagane)

E-mail: (jest wymagane)

Website: (nie wymagane)

Wiadomość: (jest wymagane)

Wyślij komentarz