Konceptyzm

Konceptyzm z włoskiego concetto oznaczający świetny i wyszukany pomysł. To główny prąd w poezji epoki baroku. Dążył do nieustannego zadziwiania oraz zaskakiwania i szokowania czytelnika. Trzeba było wymyślić coś innego, nowego jakąś nową formę lub zaskakujący, ciekawy i oryginalny pomysł aby przekazać treści. Koncept jest to wyszukany, niespodziewany oraz oryginalny pomysł, który jest podstawą utworu poetyckiego pod względem budowy i treści. Poetyka konceptyzmu to również poetyka kontrastu. Konceptyzm to prąd, który narodził się we włoskiej i hiszpańskiej literaturze. W Polsce jest charakterystyczny dla poezji barokowej, widoczny szczególnie w twórczości Morsztyna i Naborowskiego.

Pomysłodawcą konceptyzmu, który nosi nazwę również marinizm jest poeta pochodzący z Włoch Giambattissta Marini. Żył on na przełomie XVI i XVII w. Marinizm określał postawę jaka miał poeta wobec dzieła oraz odbiorcy. Aby zrozumieć dzieło literackie konieczne było poświęcenie jemu czasu i uwagi aby docenić zawiłe metafory, rozbudowane porównania, wyszukane ornamenty słowne i stylistyczne, nadające słowom i wypowiedziom nowy sens jak dotąd jeszcze nie znany. Gra pomiędzy znaczeniem literalnym a sensem dzieła jest rozegrana między obrazami, intelektem, który ujęty jest w antytezy i w koncepcie i rządzi przekazem. Marinista to osoba bawiąca się słowem, językiem, obrazem, której zadaniem jest wciągnięcie do gry odbiorcy – czytelnika ciekawego wrażeń oraz doznań intelektualnych.

Rolę elementu zaskakującego mogło pełnić wszystko, szokujący kontrast zastosowany w obrazowaniu lub w języku, wprowadzenie mało poetyckich zjawisk t.j. trupie ciało, brzydota czy rozkład.

Bardzo często używano efektu paradoksu, który polegał na absurdalnym sądzie, stwierdzeniu z którego wyłaniała się prawda, stosowano również hiperbolizację, niezwykłe porównania i zestawienia.

Polskimi mistrzami konceptyzmu są Morsztyn i Naborowski. Pomimo stosowania podobnych środków wyrazu, obracali się wokół odmiennej tematyki. Jan Andrzej Morsztyn skupiał się na afirmowaniu piękna i rozkoszy, które oferowane były poprzez miłość cielesną. Był związany z dworem, i na jej potrzeby tworzył. Daniel Naborowski był poetą ducha. W utworach zawierał przemyślenia filozoficzne dotyczące kondycji współczesnego człowieka, który świadomy jest swojej przemijalności i ułomności. Istota słaba jaką jest człowiek poszukuje oparcia w Bogu.

Katalog stron internetowych


Pwiązane artykuły
Komentarz

Zostaw komentarz

Twoje imię: (jest wymagane)

E-mail: (jest wymagane)

Website: (nie wymagane)

Wiadomość: (jest wymagane)

Wyślij komentarz