Jan Andrzej Morsztyn poeta epoki baroku

Jan Andrzej Morsztyn ur. w 1621 roku niedaleko Krakowa, najwybitniejszy przedstawiciel polskiej poezji epoki baroku. Był synem zamożnego ziemianina o wyznaniu ariańskim. W młodości rozpoczął studia w Lejdzie. Później udał się wraz z bratem podróż po Włoszech oraz Francji. Od roku 1649 związał się z dworem Lubomirskich gdzie pełnił rolę dworzanina Jerzego Lubomirskiego, a kilka lat później został dworzaninem królewskim. Od roku 1656 przyjął posadę sekretarza królewskiego na dworze, kolejnym etapem było pełnienie funkcji referendarza koronnego (1658 rok). Dwa lata później dostał starostwo małogoskie a od 1668 był podskarbim wielkim koronnym. Brał udział w misjach dyplomatycznych. W latach 1667 do 1683 był starostą tucholskim. W roku 1659 poślubił Katarzynę córkę Henryka Gordona, która była damą dworu. Po kilku latach został katolikiem. Po wykryciu spisku detronizacyjnego jaki zawiązał z Ludwikiem XIV został oskarżony o zdradę stanu i zbiegł za granicę, osiadł we Francji. Tam przyjął poddaństwo i został sekretarzem Ludwika XIV. 

Morsztyn był poetą dworskim a jego utwory cechuje niezwykły kunszt. Chociaż samo pisanie nie było jego życiowa pasją. Swoje utwory poprawiał jednak wielokrotnie dbając o najmniejszy szczegół. Traktował pisanie jako rozrywkę i zabawę słowem.

Przekładał wiele utworów na język polski. Jednym z najbardziej znanych jest Cyd autorstwa Pierre Corneille’a, jak również sielanka Amintas pióra Torquata Tassa czy czwarta pieśń Adone poematu Mariniego, które zostały wydrukowane dopiero po jego śmierci. Inne utwory jego przekładu ujrzały druk dopiero w XIX oraz XX wieku. Morsztyn starał się o to jednak nie wyszło tak jakby tego oczekiwał. Z kolei wiersze jego autorstwa krążyły w ręcznie wykonanych odpisach i były recytowane.

Jednym z najbardziej znanych zbiorem utworów poetyckich Jana Andrzeja Morsztyna jest Lutnia, który powstał pomiędzy 1638 a 1661 rokiem i wydany został w 1844. Zawiera on ponad dwieście wierszy i są to głównie erotyki wzorowane na utworach takich pisarzy jak Marinii. Kolejnym zbiorem jest Kanikuła abo Psia gwiazda, którego data powstania to 1647 rok, data wydania 1874. Zawiera ponad trzydzieści wierszy i tak jak w poprzednim są tam erotyki wzorowane na tym samym co poprzednio autorze. Nie był on jednak jedynym źródłem inspiracji dla Morsztyna. Sięgał on także do Horacego, Auzoniusza Owidiusza czy Marcjalisa, Sarbiewskiego, pisarzy włoskich oraz francuskich a także utworów Kochanowskiego.
Jednak pomimo tego, że niektóre motywy były ogólnie znane i bardzo często powielane potrafił przedstawić je w swój niebanalny sposób. Potrafił zaskakiwać kunsztownymi konceptami, posiadał zdolność do przedstawiania często używanych figur stylistycznych zupełnie w nowy sposób, bawił się słowem, tworzył nieoczekiwane pointy. To wszystko decydowało o oryginalności jego poezji. Rzadziej podejmować pisanie o sprawach politycznych. W swoich wierszach Morsztyn krytykował postawę jako zajmowała szlachta w związku z zagrożeniem ze strony zarówno Kozaków jak i Tatarów. Poświęcił temu utwory pt. Pospolite ruszenie z 1649” „Pieśń w obozie pod Żwańcem 1653. W jego dorobku znalazło się też kilka wierszy religijnych t.j. Pokuta w kwartanie gdzie prosta forma, która ujmowała temat związany z rachunkiem sumienia został ożywiony pomysłowym obrazowaniem.

Morsztyn zmarł 8 stycznia 1693 w Paryżu.


Pwiązane artykuły
Komentarz

Zostaw komentarz

Twoje imię: (jest wymagane)

E-mail: (jest wymagane)

Website: (nie wymagane)

Wiadomość: (jest wymagane)

Wyślij komentarz