Literatura

Barok – charakterystyczne środki wyrazu artystycznego

Każda epoka literacka posiada pewne określone cechy, które są dla niej bardzo charakterystyczne. Dobry badacz literatury na podstawie zaledwie kilku zdań wiersza powinien bez trudu ocenić, z jakiej epoki wiersz pochodzi. Warto przyjrzeć się bliżej najbardziej typowym dla okresu baroku środkom wyrazu artystycznego. » Czytaj więcej

Twórcy baroku

Barok to epoka trwająca od końca XVI do połowy XVIII wieku. Barok w Polsce rozpoczyna się około 1580 roku. Data jest umowna i niektórzy badacze przyjmują, iż wydarzeniem rozpoczynającym epokę baroku w Polsce jest śmierć Jana Kochanowskiego, wybitnego twórcy renesansowego, tj. 1584 rok.
Epokę baroku można podzielić na trzy zasadnicze fazy, wczesny barok, rozkwit baroku oraz schyłek. Za prekursora baroku w Polsce uważa się Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, który był najbardziej wybitnym przedstawicielem nurtu metafizycznego.

» Czytaj więcej

Jan Andrzej Morsztyn poeta epoki baroku

Jan Andrzej Morsztyn ur. w 1621 roku niedaleko Krakowa, najwybitniejszy przedstawiciel polskiej poezji epoki baroku. Był synem zamożnego ziemianina o wyznaniu ariańskim. W młodości rozpoczął studia w Lejdzie. Później udał się wraz z bratem podróż po Włoszech oraz Francji. Od roku 1649 związał się z dworem Lubomirskich gdzie pełnił rolę dworzanina Jerzego Lubomirskiego, a kilka lat później został dworzaninem królewskim. Od roku 1656 przyjął posadę sekretarza królewskiego na dworze, kolejnym etapem było pełnienie funkcji referendarza koronnego (1658 rok). Dwa lata później dostał starostwo małogoskie a od 1668 był podskarbim wielkim koronnym. Brał udział w misjach dyplomatycznych. W latach 1667 do 1683 był starostą tucholskim. W roku 1659 poślubił Katarzynę córkę Henryka Gordona, która była damą dworu. Po kilku latach został katolikiem. Po wykryciu spisku detronizacyjnego jaki zawiązał z Ludwikiem XIV został oskarżony o zdradę stanu i zbiegł za granicę, osiadł we Francji. Tam przyjął poddaństwo i został sekretarzem Ludwika XIV.  » Czytaj więcej

Literatura barokowa w Europie

Giambattista Marino

Pisarze okresu baroku szokowali i zaskakiwali odbiorcę swoją oryginalnością oraz formą. Stworzyli oni nowy styl, który cechował się wielkim bogactwem środków stylistycznych t.j. porównanie, przenośnia, epitet, gra słów, mnożenie określeń dotyczących tego samego tematu, inwersja – czyli zamiana szyku wyrazów oraz makaronizm czyli „wplatanie” wyrazów obcojęzycznych do zdań, które miały na celu olśnienie odbiorcy i wprawienie go w zachwyt.

» Czytaj więcej

Rola literatury w powstawaniu nowych epok

Literatura baroku, podobnie jak cała epoka, prezentowana jest przez podręczniki szkolne w sposób dość jednowymiarowy. Przede wszystkim w opozycji do Odrodzenia. Podobnie jak inne epoki postrzegana jest zatem przez uczniów niczym dwie kreski na linijce oznaczające początek i koniec danej ery w sztuce, filozofii i życiu codziennym.

Oczywiście nie ma takiej możliwości, żeby podręczniki dokładnie zgłębiały wiedzę, do uzyskania której potrzeba całych lat studiów z zakresu literaturoznawstwa, historii i antropologii. Warto jednak zmienić nastawienie autorów podręczników do zbyt liniowego traktowania historii. Również w kwestiach związanych z historią literatury.

» Czytaj więcej

Antykwariat - królestwo książek

Antykwariat

Słowo antykwariat pochodzi od łacińskiego antiquarius i oznacza osobę zajmującą się starożytnościami. Dziś słowo „antykwariat” jednoznacznie kojarzy się z miejscem, w którym sprzedawane są używane książki. Czy można o tych książkach mówić, że są starożytne lub, że są starociami? Nie do końca. Antykwariaty mają naprawdę bardzo bogatą ofertę, często bogatszą od księgarni, które sprzedają tylko książki nowe.

» Czytaj więcej

Konceptyzm

Konceptyzm z włoskiego concetto oznaczający świetny i wyszukany pomysł. To główny prąd w poezji epoki baroku. Dążył do nieustannego zadziwiania oraz zaskakiwania i szokowania czytelnika. Trzeba było wymyślić coś innego, nowego jakąś nową formę lub zaskakujący, ciekawy i oryginalny pomysł aby przekazać treści. Koncept jest to wyszukany, niespodziewany oraz oryginalny pomysł, który jest podstawą utworu poetyckiego pod względem budowy i treści. Poetyka konceptyzmu to również poetyka kontrastu. Konceptyzm to prąd, który narodził się we włoskiej i hiszpańskiej literaturze. W Polsce jest charakterystyczny dla poezji barokowej, widoczny szczególnie w twórczości Morsztyna i Naborowskiego.

» Czytaj więcej

Manieryzm

Cornelis Cornelisz van Haarlem

Terminem manieryzm określane są zjawiska jakie zachodziły w XVI w. w sztuce europejskiej. Charakteryzował się dążeniem do uzyskania doskonałości formalnej oraz technicznej dzieła, również wykwintnością, swobodą, wysubtelnieniem i wyrafinowaniem jej form.

Najpierw pojawił się w Rzymie, Florencji i Padwie oraz bardzo szybko stał się powszechny w Europie: we Francji, w Pradzie, Gdańsku i Toledo. Manieryzm współistniał wraz z różnymi tendencjami, które czasami stały na pograniczu manieryzmu.

» Czytaj więcej

Tendencje literackie w Baroku

literatura w baroku

Manieryzm jako kierunek estetyczny ma odniesienie do epoki jako całości. Wywodził się ze sztuk plastycznych. Obejmował swym znaczeniem wszystkie zjawiska literackie oraz artystyczne i stawiał na oryginalność. Każdy z autorów próbował wypracować swój odrębny styl i własną manierę pisarską. Taką właśnie manierą była możliwość tworzenia w jednym z nurtów, które charakteryzowała „dziwność” i elementy zaskoczenia. Tendencje literackie w baroku takie jak wykwintny, kunsztowny i obfitujący w ornamenty językowe i konstrukcyjne styl określany był jako manierystyczny.

» Czytaj więcej

Barok w literaturze polskiej - Wacław Potocki

Polski Barok możemy podzielić na trzy okresy do których należały:

- wczesny barok od 1580 do 1620 roku, w tym okresie nastąpił rozkwit nurtu metafizycznego,
- dojrzały barok od 1620 do1680 roku okres z przewagą literatury sarmackiej oraz dworskiej,
- barok schyłkowy od 1680 do 1740 roku, to okres gdzie niemal całkowicie upadła kultura.

Wiek XVII to okres w którym toczą się nieustanne wojny z sąsiadami. Polska prowadziła je m.in. z Rosją, Tatarami z Turkami oraz Szwecją. Dodatkowo państwo osłabiane jest poprzez wewnętrzne konflikty.

» Czytaj więcej

Pages:12NAstępna »