Barok w Polsce

Barok – charakterystyczne środki wyrazu artystycznego

Każda epoka literacka posiada pewne określone cechy, które są dla niej bardzo charakterystyczne. Dobry badacz literatury na podstawie zaledwie kilku zdań wiersza powinien bez trudu ocenić, z jakiej epoki wiersz pochodzi. Warto przyjrzeć się bliżej najbardziej typowym dla okresu baroku środkom wyrazu artystycznego. » Czytaj więcej

Twórcy baroku

Barok to epoka trwająca od końca XVI do połowy XVIII wieku. Barok w Polsce rozpoczyna się około 1580 roku. Data jest umowna i niektórzy badacze przyjmują, iż wydarzeniem rozpoczynającym epokę baroku w Polsce jest śmierć Jana Kochanowskiego, wybitnego twórcy renesansowego, tj. 1584 rok.
Epokę baroku można podzielić na trzy zasadnicze fazy, wczesny barok, rozkwit baroku oraz schyłek. Za prekursora baroku w Polsce uważa się Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, który był najbardziej wybitnym przedstawicielem nurtu metafizycznego.

» Czytaj więcej

Jan Andrzej Morsztyn poeta epoki baroku

Jan Andrzej Morsztyn ur. w 1621 roku niedaleko Krakowa, najwybitniejszy przedstawiciel polskiej poezji epoki baroku. Był synem zamożnego ziemianina o wyznaniu ariańskim. W młodości rozpoczął studia w Lejdzie. Później udał się wraz z bratem podróż po Włoszech oraz Francji. Od roku 1649 związał się z dworem Lubomirskich gdzie pełnił rolę dworzanina Jerzego Lubomirskiego, a kilka lat później został dworzaninem królewskim. Od roku 1656 przyjął posadę sekretarza królewskiego na dworze, kolejnym etapem było pełnienie funkcji referendarza koronnego (1658 rok). Dwa lata później dostał starostwo małogoskie a od 1668 był podskarbim wielkim koronnym. Brał udział w misjach dyplomatycznych. W latach 1667 do 1683 był starostą tucholskim. W roku 1659 poślubił Katarzynę córkę Henryka Gordona, która była damą dworu. Po kilku latach został katolikiem. Po wykryciu spisku detronizacyjnego jaki zawiązał z Ludwikiem XIV został oskarżony o zdradę stanu i zbiegł za granicę, osiadł we Francji. Tam przyjął poddaństwo i został sekretarzem Ludwika XIV.  » Czytaj więcej

Konceptyzm

Konceptyzm z włoskiego concetto oznaczający świetny i wyszukany pomysł. To główny prąd w poezji epoki baroku. Dążył do nieustannego zadziwiania oraz zaskakiwania i szokowania czytelnika. Trzeba było wymyślić coś innego, nowego jakąś nową formę lub zaskakujący, ciekawy i oryginalny pomysł aby przekazać treści. Koncept jest to wyszukany, niespodziewany oraz oryginalny pomysł, który jest podstawą utworu poetyckiego pod względem budowy i treści. Poetyka konceptyzmu to również poetyka kontrastu. Konceptyzm to prąd, który narodził się we włoskiej i hiszpańskiej literaturze. W Polsce jest charakterystyczny dla poezji barokowej, widoczny szczególnie w twórczości Morsztyna i Naborowskiego.

» Czytaj więcej

Polska architektura sakralna w baroku

Wawel w Krakowie

Barok to epoka, która rozpoczęła się z końcem XVI wieku, wówczas gdy w architekturze polskiej dominowała stylistyczna forma późnego renesansu wraz z manieryzmem. Prekursorami byli jezuici, którzy zostali sprowadzeni do naszego kraju w 1564 r. Cieszyli się oni poparciem dworu oraz magnaterii. Zarówno w Polsce jak i w krajach Europejskich, pierwsze z barokowych kościołów budowane były przez architektów, którzy byli zakonnikami. Bardzo często wzorowali się oni na rzymskim kościele Il Gesu.

» Czytaj więcej

Barok w literaturze polskiej - Wacław Potocki

Polski Barok możemy podzielić na trzy okresy do których należały:

- wczesny barok od 1580 do 1620 roku, w tym okresie nastąpił rozkwit nurtu metafizycznego,
- dojrzały barok od 1620 do1680 roku okres z przewagą literatury sarmackiej oraz dworskiej,
- barok schyłkowy od 1680 do 1740 roku, to okres gdzie niemal całkowicie upadła kultura.

Wiek XVII to okres w którym toczą się nieustanne wojny z sąsiadami. Polska prowadziła je m.in. z Rosją, Tatarami z Turkami oraz Szwecją. Dodatkowo państwo osłabiane jest poprzez wewnętrzne konflikty.

» Czytaj więcej

Barok w literaturze polskiej

W polskiej literaturze baroku wyodrębnić możemy cztery nurty:

  • nurt dworski w którym dominuje dbałość o formę, najczęstszymi tematami są miłość oraz życie dworskie, do przedstawicieli tego nurtu należy Jan Andrzej Morsztyn
  • poezja metafizyczna w której poruszana była tematyka filozoficzno- religijna, która miała charakter refleksyjny, do przedstawiciel należą: Mikołaj Sęp Sarzyński oraz Daniel Naborowski

» Czytaj więcej

Polski barok

Pojawienie się baroku na przełomie XVI oraz XVII w. przypadło na okres kiedy w Polsce panowali pierwsi królowie elekcyjni oraz kontrreformacyjni. W tym czasie prowadzono długoletnie wojny z sąsiadami ze Szwedami, Rosją, oraz Turcją. Był to również czas licznych niepokojów wewnętrznych, należały do nich m.in. powstania kozackie. Podczas tych lat rozegrano wiele zwycięskich bitew poniesiono również dotkliwe porażki. W ówczesnych czasach największy rozgłos zyskali hetmani którzy dowodzili wojskami, były to osoby znane wszystkim, postrzegano ich również jako bohaterów narodowych. Były to jednak lata niespokojne, przyniosły Polsce duże zniszczenia wojenne, ale także chwile ożywienia oraz odbudowy.

» Czytaj więcej